Afwijkende mondgewoonten en OMFT: wat is het en wat kun je thuis doen?
Veel kinderen hebben een gewoonte met de mond die ouders opvalt: een duim die steeds in de mond zit, een speen die blijft, een open mond overdag of tijdens het slapen. Zulke afwijkende mondgewoonten zijn vaak onschuldig bij jonge kinderen. Soms spelen ze langer mee en vragen ouders zich af of er iets aan gedaan moet worden. Dit artikel legt uit wat er bedoeld wordt met OMFT, geeft voorbeelden en vertelt wanneer je een professional inschakelt. Het is geen diagnose en geen behandelplan. LogiLand is oefensoftware, geen OMFT en geen patiëntendossier.
Wat is OMFT?
OMFT staat voor oromyofunctionele therapie. Dat is een lange naam voor een eenvoudig idee. "Oro" gaat over de mond, "myo" over spieren en "functioneel" over hoe die spieren werken bij dagelijkse dingen zoals slikken, ademen, kauwen en praten.
Een logopedist die OMFT geeft, kijkt hoe de lippen, de tong en de kaken samenwerken. Waar ligt de tong in rust? Sluit de mond vanzelf? Hoe slikt je kind? Daarna leert de logopedist het kind met korte, speelse oefeningen een andere gewoonte aan. Het gaat om herhalen en oefenen, vaak over een aantal weken of maanden, met oefeningen voor thuis.
OMFT is dus een behandeling door een professional. Dit artikel legt het alleen uit, zodat je weet waar je over praat als de tandarts of logopedist het woord noemt.
Beter oefenen met cliënten?
LogiLand ontwikkelt een leuke app die logopedie-oefeningen leuker maakt. Jij wijst ze toe, het kind oefent thuis, jij ziet de voortgang.
Vraag toegang aanWat zijn afwijkende mondgewoonten?
Met afwijkende mondgewoonten bedoelen vakmensen gewoonten waarbij de mond anders wordt gebruikt dan de meeste mensen doen. Een paar voorbeelden:
- Duimzuigen: de duim zit regelmatig of lang in de mond
- Speengebruik dat langer doorgaat dan bij de leeftijd past
- Mondademhaling: je kind ademt overdag of 's nachts vooral door de mond
- Tongprojectie: de tong gaat naar voren bij slikken of praten, soms tegen of tussen de tanden
- Open mond in rust: de lippen sluiten niet vanzelf
Kijk bij de eerste drie vooral naar onze aparte artikelen. Daar staat de uitleg en de aanpak in detail.
Drie voorbeelden en waar je meer leest
Duimzuigen
Zuigen op de duim troost en kalmeert. Bij baby's en peuters is dat normaal. Blijft de gewoonte lang bestaan, dan kan een tandarts of logopedist kijken of het invloed heeft op het gebit of het slikken. Praktische tips voor thuis, per leeftijd, staan in duimen afleren.
Speen
Ook een speen geeft rust. Het wordt een punt van aandacht als de speen blijft terwijl je kind veel gaat praten, of als het gebit begint te veranderen. Lees meer in speen afleren.
Mondademhaling
Een kind dat met open mond ademt, snurkt of 's ochtends met een droge mond wakker wordt, heeft soms een andere oorzaak dan een gewoonte, zoals een verstopte neus. Daarom beoordeelt een arts of professional dat eerst. Meer daarover staat in mondademhaling bij kinderen.
Wanneer kijkt een professional mee?
Er is geen vaste leeftijd waarop je moet ingrijpen. Veel gewoonten verdwijnen vanzelf in de peuter- en kleutertijd. Denk aan een afspraak bij een logopedist of tandarts als:
- de voortanden of de beet zichtbaar veranderen
- je kind met de tong naar voren slikt of spreekt
- spreken moeilijk te verstaan is en je vermoedt dat de mond meespeelt
- je kind veel met open mond zit, snurkt of vaak verkouden lijkt
- je kind zelf last heeft van de gewoonte of wil stoppen
- je je gewoon zorgen maakt
De tandarts kijkt vooral naar gebit en kaak. De logopedist kijkt naar slikken, ademen, spraak en spiergebruik. Soms werken zij samen, en bij een verstopte neus of keelproblemen hoort ook de huisarts of een KNO-arts erbij.
Ook hier geldt: een professional bepaalt of OMFT zinvol is. Voor sommige kinderen is dat zo. Voor andere kinderen is afwachten, begeleiden of een andere aanpak beter. Een garantie dat spraak of gebit verandert, bestaat niet.
Wat kun je thuis doen?
Thuis kun je veel betekenen zonder zelf therapie te geven.
- Kijk mee zonder te corrigeren: wanneer ontstaat de gewoonte, bij moe zijn, verveling of spanning?
- Houd het luchtig: straf, spot en schaamte maken gewoonten vaak hardnekkiger
- Prijs wat lukt: noem momenten waarop je kind de mond sluit of de gewoonte loslaat
- Herhaal wat de behandelaar meegeeft: korte oefeningen, liever vaak en kort dan lang en eenmalig
- Maak een vast moment: bijvoorbeeld vijf minuten na het tandenpoetsen, samen voor de spiegel
- Noteer vragen voor de volgende afspraak
Begin niet zelf met oefeningen voor tong of lippen zonder advies. Een oefening die voor het ene kind past, kan voor een ander niet helpen.
Waar past LogiLand?
LogiLand biedt speelse oefeningen voor tussen de afspraken door. Zo kan een kind herhalen wat de logopedist heeft laten zien, zonder dat het als huiswerk voelt. LogiLand stelt geen diagnose, geeft geen OMFT en vervangt het gesprek met een logopedist of tandarts niet. Het is ook geen patiëntendossier.
Praktische tips
- Eén gewoonte tegelijk: begin met wat je kind het meest hindert
- Geen vergelijking met broertjes, zusjes of klasgenoten
- Blijf rustig bij een terugval, die hoort erbij
- Wees consequent in je reactie en bied altijd een alternatief
- Vraag hulp bij zorgen over beet, slikken, spraak of ademhaling
Slot
Afwijkende mondgewoonten zijn vaak een normaal stukje ontwikkeling. Soms vragen ze om een professionele blik, en OMFT is een van de mogelijkheden die een logopedist of tandarts kan voorstellen. Zoek eerst het waarom, houd het luchtig en laat de professional beslissen over therapie. Wil je verder lezen over de drie voorbeelden, ga dan naar duimen afleren, speen afleren en mondademhaling bij kinderen.
Belangrijk: dit artikel is bedoeld als informatie en vervangt geen advies van een logopedist, tandarts of arts. LogiLand is oefensoftware voor herhaling tussen afspraken, geen diagnose, geen behandeling, geen OMFT en geen EPD.
Veelgestelde vragen
Wat is OMFT?
OMFT staat voor oromyofunctionele therapie. Het is een vorm van logopedie die kijkt naar de spieren en gewoonten van lippen, tong, kaken en wangen. Denk aan slikken, ademen en de houding van de tong in rust. Een logopedist leert je kind met oefeningen een andere gewoonte aan. Of dat nodig is, bepaalt een logopedist of tandarts.
Wat zijn afwijkende mondgewoonten?
Het zijn gewoonten waarbij mond, lippen of tong op een manier gebruikt worden die afwijkt van wat meestal als gebruikelijk geldt. Voorbeelden zijn duimzuigen, langdurig een speen gebruiken, door de mond ademen, met de tong naar voren slikken of de tong tussen de tanden leggen.
Wanneer is OMFT zinvol voor mijn kind?
Dat beoordeelt een logopedist of tandarts. Zij kijken naar het gebit, het slikken, de ademhaling en de spraak. Vaak is therapie pas zinvol als een kind oud genoeg is om mee te oefenen en de gewoonte invloed heeft op beet of spraak. Een vaste leeftijd of garantie is er niet.
Kan ik OMFT thuis zelf doen?
Nee, de behandeling zelf hoort bij een logopedist. Thuis kun je wel ondersteunen: korte oefeningen herhalen die de behandelaar heeft meegegeven, rustig blijven en momenten zonder gewoonte prijzen. Begin niet zelf met oefeningen zonder advies van een professional.
Wat doet LogiLand bij afwijkende mondgewoonten?
LogiLand is oefensoftware met speelse oefeningen voor tussen de afspraken door. De software geeft geen diagnose, biedt geen OMFT en is geen patiëntendossier. Een logopedist of tandarts blijft degene die beoordeelt en de behandeling bepaalt.
Beter oefenen met cliënten?
LogiLand ontwikkelt een leuke app die logopedie-oefeningen leuker maakt. Jij wijst ze toe, het kind oefent thuis, jij ziet de voortgang.
Vraag toegang aan
